Πέμπτη, 21 Φεβρουαρίου 2019

Βασίλης Κουτσιαρής: «Πορτοκαλάδα σλουρπ!» και «Δεν θα σε πειράξει κανείς»


Κριτική από τη Βερίνα Χωρεάνθη
Αναδημοσίευση από το Διάστιχο.

Με δύο διαφορετικά αλλά εξίσου καίρια και διαχρονικά θέματα που αφορούν (και) τα παιδιά, την ανεξέλεγκτη περιέργεια και την ύπαρξη ή μη των ορίων της αδελφικής αγάπης, καταπιάνεται στα δύο τελευταία του βιβλία ο συγγραφέας και εκπαιδευτικός Βασίλης Κουτσιαρής.

Την περιέργεια και την επιθυμία για το «απαγορευμένο» σχολιάζει εύστοχα και διασκεδαστικά στο χιουμοριστικό Πορτοκαλάδα σλουρπ! μέσα από την ιστορία ενός μικρού ανώνυμου αφηγητή ο οποίος, παρακινημένος από την ακατανίκητη λαχτάρα του να δοκιμάσει τον απαγορευμένο καρπό –την πορτοκαλάδα με το ανθρακικό, στην προκειμένη περίπτωση– προκαλεί άθελά του μια αλυσίδα καταστάσεων και αντιδράσεων που πολύ γρήγορα ξεφεύγουν από τον έλεγχό του και διογκώνονται δυσανάλογα με τη βαρύτητα της δικής του πράξης. 

Με γλαφυρότητα, γρήγορο ρυθμό και καλόγουστο χιούμορ, ο συγγραφέας βάζει αρχικά σε πρώτο πλάνο τον μικρό ήρωα και στη συνέχεια τον τοποθετεί στο κέντρο των γεγονότων που προκλήθηκαν εξαιτίας της δικής του παρορμητικής συμπεριφοράς. Μέσα στον μικρόκοσμο του παιδιού, οι μπάμιες που αναγκάζεται να φάει φαντάζουν σαν ανυπόφορη αγγαρεία, κανονικό βασανιστήριο. Από την άλλη, το να απολαύσει κρυφά απ’ όλους την πορτοκαλάδα με το ανθρακικό παίρνει μέσα στο μυαλό του διαστάσεις ανδραγαθήματος. Πόσο έτοιμος όμως είναι να αντιμετωπίσει τις αναπάντεχες συνέπειες, όταν αποφασίσει να πάει ενάντια στην «εξουσία» και να κάνει το δικό του; 

Η συνειδητοποίηση ότι οι πράξεις μας έχουν αντίκτυπο στο κοινωνικό μας περιβάλλον έρχεται, τις περισσότερες φορές, μέσα από γκάφες που κάνουμε όταν είμαστε παιδιά. Μέχρι να συμβεί αυτό, θεωρούμε ότι είμαστε μονάδες ανεξάρτητες από τον υπόλοιπο κόσμο. Ο μικρός πρωταγωνιστής του Πορτοκαλάδα σλουρπ! παίρνει το μάθημά του με τρόπο που δεν χωράει αμφισβήτηση, και είναι σίγουρο ότι θα το σκεφτεί πάρα πολύ την επόμενη φορά που θα μπει στον πειρασμό να κάνει κάποια ατασθαλία. 

Οι πολύχρωμες, ολοζώντανες εικόνες της Ναταλίας Καπατσούλια, με έμφαση στα καρτουνίστικα, εκφραστικά πρόσωπα συμβάλλουν τα μέγιστα στο παιχνιδιάρικο κλίμα του βιβλίου, η ιστορία του οποίου, ωστόσο, παρά την ανάλαφρη προσέγγιση του θέματος, περνάει μηνύματα άμεσα και ουσιαστικά. 

Σε τελείως άλλο κλίμα, αλλά εξίσου εύστοχο, το Δεν θα σε πειράξει κανείς ξαφνιάζει με τον άμεσο και βαθύτατα συγκινητικό τρόπο με τον οποίο χειρίζεται ένα εξαιρετικά σοβαρό θέμα. Με λέξεις σχεδόν μετρημένες, κείμενα σύντομα σε κάθε σελίδα όπου τίποτα δεν περισσεύει, ο Ματίας, ο ατίθασος γάτος που κάνει συνεχώς σκανταλιές, μας συστήνεται χωρίς περιστροφές. Η αφήγηση εξελίσσεται σε ήρεμο τόνο, ωστόσο αρχίζεις σύντομα να αναρωτιέσαι τι μπορεί να έχει στο μυαλό του και γιατί έχει βαλθεί να ξυρίσει όλη τη γούνα του. Με την ίδια απλότητα έρχεται αναπάντεχα και η απάντηση, η οποία μπορεί και να σοκάρει, με την καλή έννοια, όποιον δεν έχει υποψιαστεί, μέχρι εκείνη τη στιγμή, πού το πήγαινε ο συγγραφέας.

Ο Κουτσιαρής επιλέγει τη γάτα για να αντιπροσωπεύσει το ατίθασο παιδί με τη χρυσή καρδιά, εντάσσοντας σε αυτό το δυνατό σύμβολο πολλά στοιχεία που αξίζει να επισημανθούν. Είναι αποδεδειγμένο επιστημονικά ότι η γάτα επέλεξε μόνη της να παραμείνει κοντά στον άνθρωπο και είναι ένα ζωάκι με πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Χωρίς να απαρνείται την άγρια φύση της (ας μην το ξεχνάμε: η γάτα δεν εκπαιδεύεται ούτε και εξημερώνεται – είναι απλά προσαρμοστική και απολαμβάνει τη συντροφιά), είναι φιλική, δένεται με τον άνθρωπο και διαθέτει πολύ ξεχωριστή νοημοσύνη και οξυμμένο ένστικτο. Είναι διακριτική και δεν την ενδιαφέρει να εκδηλώνει τα συναισθήματά της μόνο και μόνο για να γίνεται αρεστή, καθώς ξέρει κάθε φορά πότε είναι η πιο κατάλληλη στιγμή για να τα δείξει.

Κάπως έτσι, λοιπόν, και ο Ματίας κρατάει καλά φυλαγμένη μέσα του την απέραντη αγάπη που νιώθει για το αδελφάκι του και δεν τον νοιάζει και τόσο που οι σκανταλιές του είναι αυτές που κυρίως τον χαρακτηρίζουν. Ξέρει ο ίδιος πως όταν έρθει η ώρα, θα κάνει αυτό που πρέπει και μάλιστα με τον καλύτερο τρόπο, και αυτό του φτάνει.

Κι εδώ η εικονογράφηση, της Κατερίνας Βερούτσου αυτή τη φορά, παίζει ρόλο καθοριστικό. Χρώματα έντονα αλλά ονειρικά, με τα μάτια του Ματίας να κυριαρχούν με τη θλιμμένη προσμονή τους, και την τρυφερότητα των γραμμών να προσδίδει ευαισθησία στις εικόνες που αγκαλιάζουν το κείμενο σε κάθε σελίδα και που δίνουν υπαινικτικά όσα στοιχεία χρειάζεται, ώστε να προετοιμάσουν το έδαφος για την τελική αποκάλυψη χωρίς να την προδίδουν.

Είναι πάρα πολύ σημαντικό για τα παιδιά να έρχονται σε επαφή με τέτοιου είδους βιβλία, τα οποία συνδυάζουν τη σοβαρότητα των θεμάτων με την απλή, άμεση προσέγγιση. Είναι ευχάριστα αισθητικά, εξαιρετικά καλογραμμένα, χωρίς διδακτισμούς ή περιττολογίες και χωρίς να καταφεύγουν σε τεχνάσματα εντυπωσιασμού. Διαβάζοντάς τα, τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να ευαισθητοποιηθούν και να προβληματιστούν με τρόπο που δεν αντιτίθεται στην ηλικία τους, καθώς παίρνουν από αυτά ερεθίσματα που τους είναι οικεία είτε από το οικογενειακό είτε από το σχολικό περιβάλλον. Μπορούν έτσι να βρουν εύκολα σημεία ταύτισης και να συνειδητοποιήσουν θέματα και έννοιες που θα βρουν μπροστά τους στον δρόμο προς την πνευματική αλλά και συναισθηματική ενηλικίωσή τους.

Πορτοκαλάδα σλουρπ!
Βασίλης Κουτσιαρής
εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια
Ελληνοεκδοτική
48 σελ.

Δεν θα σε πειράξει κανείς
Βασίλης Κουτσιαρής
εικονογράφηση: Κατερίνα Βερούτσου
Ελληνοεκδοτική
32 σελ.

Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 2019

Ημερίδα επιμόρφωσης.

Ο Σύλλογος Δασκάλων – Νηπιαγωγών Χαλκίδας στο πλαίσιο των δράσεων του για ενημέρωση των συναδέλφων, αλλά και εκτιμώντας το σπουδαίο έργο που οι εκπαιδευτικοί πραγματοποιούν στα σχολεία, το οποίο και πρέπει να αναδεικνύεται, διοργανώνει ημερίδα με θέμα: 

  "Τα νηπιαγωγεία απογειώνουν τη μάθηση: Προγράμματα Erasmus+, Περιβάλλον και Μαθητές, STEM εκπαίδευση και Ρομποτική, Συναισθηματική Νοημοσύνη" 


Το θέμα θα παρουσιαστεί από τις νηπιαγωγούς Σαμουτιάν Μαργαρίτα ,Τάτσιου Στέλλα και Τσιργιώτη Ελένη, από το νηπιαγωγείο Αυλωναρίου. 

Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί στο 23ο Νηπιαγωγείο Χαλκίδας στα Δύο Δέντρα την Τετάρτη 20 Φεβρουαρίου 2019 στις 6.00μ.μ. 

Για το ΔΣ 

Η Πρόεδρος                                   Η γραμματέας 

Βέτα Κορωναίου                             Έφη Βαρβάρου 


Ποιοτική εκπαίδευση για όλους και όχι για λίγους……

(με αφορμή τις σκέψεις κάποιων για τη μεταφορά του 2ου Νηπιαγωγείου Αρτάκης) 

Η εφαρμογή της δίχρονης προσχολικής εκπαίδευσης, αποτελεί σημαία αγώνων του κλάδου μας εδώ και πολλά χρόνια. Η διεκδίκηση αυτή, με επιστημονικά επιχειρήματα, ενημέρωση των γονιών και διαρκείς αγωνιστικές παρεμβάσεις από τη ΔΟΕ, με στήριξη από τη βάση των εκπαιδευτικών, είχε ως αποτέλεσμα να δεσμευτεί το Υπουργείο Παιδείας για την υλοποίηση της, παρά τις αντιδράσεις της ΚΕΔΕ . 

Η εφαρμογή της δίχρονης προσχολικής εκπαίδευσης στο Δήμο Χαλκιδέων, που προέκυψε ομόφωνα από την τριμερή επιτροπή (Δήμαρχος, Διευθυντής Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης Νομού Εύβοιας, Πρόεδρος του Συλλόγου Δασκάλων και Νηπιαγωγών Χαλκίδας), παρά τις επιφυλάξεις του Δήμου που σχετίζονται με τις κτιριακές υποδομές, αποτελεί σημαντικό βήμα στην παροχή της ποιοτικής εκπαίδευσης, για την οποία αγωνιζόμαστε όλα αυτά τα χρόνια. 

Ο Σύλλογος Δασκάλων- Νηπιαγωγών Χαλκίδας επισημαίνει ωστόσο ότι το κτιριακό ζήτημα που υπάρχει διαχρονικά, με ευθύνη όλων των δημοτικών αρχών, απαιτεί άμεσα αντιμετώπιση. Παρά τις έντονες παρεμβάσεις του Συλλόγου μας για τον σοβαρό προγραμματισμό της επίλυσης των κτιριακών προβλημάτων των σχολείων και ιδιαίτερα των νηπιαγωγείων δεν φαίνεται να υπάρχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και δημιουργική δράση από την πλευρά τόσο της Αυτοδιοίκησης, όσο και του Υπουργείου Παιδείας. 

Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι τα νηπιαγωγεία να αντιμετωπίζονται ως σχολεία δεύτερης κατηγορίας και μπροστά σε κάθε δυσκολία, να επιλέγεται ως λύση η μεταφορά κάποιου νηπιαγωγείου, προκειμένου στη θέση του να στεγαστεί άλλο σχολείο!! Λες και δεν υπάρχουν άλλοι χώροι! 

Ιδιαίτερα προκλητικό και απαξιωτικό γεγονός αποτελεί η ίδρυση και λειτουργία του μουσικού Γυμνάσιου - Λυκείου, εις βάρος της λειτουργίας δύο νηπιαγωγείων. Συγκεκριμένα: 
Η ίδρυση και λειτουργία του μουσικού γυμνάσιου στο Παντείχι, σε κτίριο στο οποίο για πολλά χρόνια στεγαζόταν το νηπιαγωγείο, προκειμένου να λειτουργήσει το μουσικό γυμνάσιο, με τις προδιαγραφές που ορίζονται από το πρόγραμμα σπουδών του, είχε σαν αποτέλεσμα, εξαιτίας της επιπολαιότητας που αντιμετωπίστηκε το ζήτημα, την μεταφορά του νηπιαγωγείου σε προκάτ αίθουσα, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση του νηπιαγωγείου και τον ορατό κίνδυνο κατάργησης του. 
Για δεύτερη φορά μέσα σε τρία χρόνια, αποφασίζεται και πάλι η μεταφορά του μουσικού γυμνάσιου και η ίδρυση μουσικού Λυκείου, σε οικόπεδο που στεγάζεται το 2ο Νηπιαγωγείο Αρτάκης, για την κατασκευή του οποίου εύκολα βρέθηκαν και τα χρήματα. Η μεταφορά του 2ου Νηπιαγωγείου, πρόκειται να γίνει σε οικόπεδο, που είναι εκτός των ορίων του νηπιαγωγείου, με αποτέλεσμα να υπάρχει δυσκολία στην μεταφορά των παιδιών. Επιπλέον δεν προβλέπεται καμία βελτίωση στην κτιριακή υποδομή του νηπιαγωγείου, το οποίο θα στεγαστεί και πάλι σε προκάτ αίθουσες, στις οποίες στεγάζεται και τώρα. 

Καταδικάζουμε την μεθοδευμένη απαξίωση της προσχολικής εκπαίδευσης και το ανύπαρκτο ενδιαφέρον επίλυσης των κτιριακών αναγκών που υπάρχουν. 

Αμφισβητούμε την πρόθεση του Δήμου να αντιμετωπίσει με σοβαρότητα τα προβλήματα της σχολικής στέγης, στο Δήμο μας. 

Σεβόμαστε την ανάγκη διαμόρφωσης του κατάλληλου κτιρίου για το μουσικό γυμνάσιο- Λύκειο του οποίου την ίδρυση επικροτούμε. 

Η επιλογή όμως της «εύκολης» και «βολικής» λύσης, αυτή της μετακίνησης των νηπιαγωγείων, δεν είναι πολιτικός σχεδιασμός, ούτε νοιάξιμο για τον πολίτη και την εκπαίδευση των παιδιών. 

Υπερασπιζόμαστε την ποιότητα στην εκπαίδευση, για τα παιδιά και τους εκπαιδευτικούς , για την εκπαίδευση που αξίζει να έχουμε ως κοινωνία. 

Όποια προσπάθεια υποβάθμισης των δικαιωμάτων των παιδιών του νηπιαγωγείου θα μας βρει απέναντι. 

Για το ΔΣ 

Η Πρόεδρος                       Η γραμματέας 

Βέτα Κορωναίου                 Έφη Βαρβάρου 

ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΟΜΑΔΩΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ.


Με στόχο την ενημέρωση όλων των εκπαιδευτικών, την κατάθεση προβληματισμών και προτάσεων, καλέσαμε όλα τα μέλη μας να συμμετέχουν, σε ημερίδα ενημέρωσης που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 12 Φεβρουαρίου στις 6.00 μ.μ. στο 3ο Δημοτικό σχολείο, με εισηγητές τον Σταύρο Πετράκη, Αντιπρόεδρο της ΔΟΕ, τον Κωνσταντίνο Λολίτσα ,Πρόεδρο του ΙΠΕΜ/ΔΟΕ και τον κ. Γιώργο Γκάρτζιο, Προϊστάμενο του Κ.Ε.Σ.Υ. Εύβοιας. 

Από τις εισηγήσεις και τις παρεμβάσεις των παρευρισκόμενων, αναδείχτηκε ο μεγάλος προβληματισμός που υπάρχει στην πλειοψηφία των εκπαιδευτικών για την αποτελεσματική λειτουργία της δομής. 

· Τονίστηκε το γενικόλογο πλαίσιο με το οποίο, περιγράφεται η λειτουργία της δομής, που περισσότερο μοιάζει με έκθεση ιδεών, χωρίς να αναφέρονται σαφείς στόχοι λειτουργίας της. Η κουλτούρα της συνεργασίας είναι απαραίτητο να υπάρχει στη σχολική μονάδα αλλά δεν αποτελεί απάντηση στον τρόπο λειτουργίας της δομής. 

· Αναφέρθηκε η δυσλειτουργία των τριμερών επιτροπών, αφού δεν υπάρχει ξεκάθαρο πλαίσιο λειτουργίας και αρμοδιότητες των εκπαιδευτικών που την απαρτίζουν. Επιπλέον έγινε αναφορά στην κατηγοριοποίηση των επιτροπών αφού κάποια σχολεία έχουν ΕΔΕΑΥ και κάποια όχι, σε κάποια σχολεία υπάρχει εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής και σε άλλα όχι και βέβαια την αδυναμία που υπάρχει για τα ολιγοθέσια δημοτικά και νηπιαγωγεία,να έχουν την τριμελή επιτροπή που περιγράφεται. 

· Κατατέθηκε ο προβληματισμός για τον τρόπο προγραμματισμού του βραχύχρονου προγράμματος, σε παιδιά που το χρειάζονται και την συνεργασία με τους γονείς , χωρίς αρχική γνωμάτευση από το ΚΕΣΥ. Με τη μεταβίβαση τέτοιων ευθυνών στους εκπαιδευτικούς δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν σοβαρά οι ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες των παιδιών. 

· Εντοπίστηκε η δυσκολία, που υπάρχει στην αντιμετώπιση όλων των περιπτώσεων που υπάρχουν στα σχολεία, με τη στελέχωση που έχουν τα ΚΕΣΥ και με δεδομένο τις καθυστερήσεις που υπάρχουν σε γνωματεύσεις του ΚΕΔΔΥ. 

Θεωρούμε σημαντικό ότι μετά την συνάντηση της ΔΟΕ με τον Υπουργό Παιδείας, αποφασίστηκε η αναστολή λειτουργίας των ομάδων υποστήριξης μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μέχρι να αποσταλούν αναλυτικές οδηγίες για την πλήρη ενημέρωση και ουσιαστική ενίσχυση των εκπαιδευτικών , στην πλήρη ενημέρωση Κ.Ε.Σ.Υ., ΠΕ.Κ.Ε.Σ. και σχολείων και την οργάνωση κεντρικού σχεδιασμού λειτουργίας ώστε να μην παρατηρούνται φαινόμενα διαφορετικής αντιμετώπισης των περιστατικών από το κάθε Κ.Ε.Σ.Υ., θα ανακοινώσει ο υπουργός Παιδείας Κ. Γαβρόγλου εντός των ημερών . 

Η απάντηση του κλάδου με επιχειρήματα, άμεσα και συγκροτημένα, συλλογικά με σοβαρότητα και ευθύνη, είναι η μόνη επιλογή που έχουμε, προκειμένου να αντιμετωπίζουμε τα σημαντικά ζητήματα που προκύπτουν, απέναντι σε όποια πολιτική ισοπεδώνει το ποιοτικό δημόσιο σχολείο και το δικαίωμα των παιδιών στην εκπαίδευση. 

Για το ΔΣ 

Η Πρόεδρος                                   Η γραμματέας 

Βέτα Κορωναίου                             Έφη Βαρβάρου 

Κυριακή, 17 Φεβρουαρίου 2019

Οι σέλφι πριν τις σέλφι.



Αναδημοσίευση από το TVXS 
άρθρο του  Αδάμ Γιαννίκου

Πέντε μικρά παιδιά, ξυπόλυτα και σκονισμένα, σε έναν χωματόδρομο με φόντο έναν τσίγκινο φράχτη και μερικά δέντρα, ποζάρουν χαμογελαστά όσο το μεγαλύτερο από αυτά κρατά στο χέρι του κάτι που μοιάζει με κινητό τηλέφωνο· αλλά δεν είναι.

Είναι μια παλιά πλαστική σαγιονάρα, την οποία ο πιτσιρικάς έχει στρέψει προς τους φίλους του για να μιμηθούν τις κινήσεις των μεγάλων· για να παίξουν. Η φωτογραφία που ανήρτησε την περασμένη βδομάδα πρώτος στους λογαριασμούς του στα social media ο Ινδός ηθοποιός, Μπομάν Ιράνι, κατέκτησε εκατομμύρια καρδιές ανά τον κόσμο και χαρακτηρίστηκε ως φωτογραφίας της χρονιάς. Ο ίδιος συνόδευσε την ανάρτηση με μια παράφραση του Αβράαμ Λίνκολν, διατυπώνοντας την πρόταση πως «είσαι τόσο ευτυχισμένος όσο επιλέγεις να είσαι».

Σχόλια σαν αυτό ενδέχεται, βεβαίως, να χαθούν στη μετάφραση των πραγματολογικών στοιχείων που αγνοούνται, καθώς δεν είναι διαπιστωμένη η ταυτότητα του ανθρώπου που τράβηξε τη φωτογραφία, ούτε το μέρος στο οποίο τραβήχτηκε. Πώς είναι δυνατόν πέντε φτωχά παιδιά να επιλέγουν να είναι ευτυχισμένα; Ή, ορθότερα, είναι στο χέρι πέντε φτωχών παιδιών να είναι ευτυχισμένα, αρκεί να το θέλουν; Ή, ακόμα πιο ορθά, μπορούν να είναι ευτυχισμένα τα φτωχά παιδιά με μοναδικό εφόδιο τη θέλησή τους να είναι ευτυχισμένα; Ποια είναι αυτά τα παιδιά, πού είναι και τι θέλουν;

Σε καιρούς κρίσης οικονομικής, που διαχέεται σε κάθε γωνιά του πλανήτη ως κρίση πολιτική και τελικά ως κρίση αξιών, οι ορισμοί και οι διατυπώσεις συχνά εμπνέονται από την γωνιά θέασης των γεγονότων. Στο βιβλίο του «Homo Ludens» («Ο άνθρωπος και το παιχνίδι»), ο Ολλανδός ιστορικός Γιόχαν Χουζίνγκα διατυπώνει τη θεωρία ότι ο ανθρώπινος πολιτισμός γεννιέται από την έμφυτη τάση του ανθρώπου να παίζει. Ο Άνθρωπος που Παίζει είναι ένα αρχέτυπο πάνω στο οποίο χτίζεται ο πολιτισμός. Τα παιδιά είναι οι κατεξοχήν άνθρωποι που παίζουν. Φαίνεται πως η φωτογραφία των πέντε παιδιών ακολουθεί την οριοθέτηση του παιχνιδιού στις έννοιες της ελευθερίας, της προσωρινότητας, της τάξης, των περιορισμών, των κανόνων, των ικανοτήτων, της μαγείας και της ιεροτελεστίας. Το παιχνίδι τους δεν είναι προφανώς ένας πατροπαράδοτος αλγόριθμος όλων των παραπάνω. Όμως, συνιστά μια στιγμιαία όσμωσή τους, που το καθιστά ένα εύθυμο συμβάν, κατά τον τρόπο που το σχολείο ετυμολογείται στη σχόλη, τον ελεύθερο χρόνο, την ανάπαυση και όχι στη συστηματική σπουδή, τη δουλειά, την ασχολία.

Φαινόμενο της πρώτης δεκαετίας του αιώνα μας -πρώτα στο My Space, εν συνεχεία στο Facebook κι αργότερα στο Instagram-, οι selfie άλλαξαν δια παντός την οπτική κουλτούρα των μαζών. Το πρόσωπο, που σε αλλοτινούς καιρούς χρειαζόταν μια αντανάκλαση στο νερό ή το τζάμι για να γίνει αντιληπτό στο άτομο, τώρα γίνεται ένα διαρκές καθρέφτισμα της ύπαρξης· ή, ορθότερα, της ιδανικής ύπαρξης, στο μέτρο που η selfie είναι το πιο αρεστό πορτρέτο απ’ όσα έχουμε τραβήξει και στον βαθμό που η αντίληψη της ύπαρξης περιορίζεται στην εικόνα.

Αυτό το τελευταίο δεν είναι αμελητέο, αν σκεφτούμε πως κατά καιρούς έχουν στηθεί ολόκληρες θεολογικές διαμάχες γύρω από την έννοια της απεικόνισης. Εξάλλου, όπως διακηρύττουν οι χριστιανικές γραφές, ο ίδιος ο Θεός έπλασε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση τον Άνθρωπο και άρα, κατά έναν παραλληλισμό, ο ίδιος αυτός Θεός θα μπορούσε να θεωρηθεί ο πρώτος που τράβηξε σέλφι, με τον τρόπο που η φωτογραφία μας έχει αποκτήσει κατά χάρη ότι εμείς έχουμε κατά φύση, με τον τρόπο που ο δημιουργός διατηρεί μεν την ετερότητά του με το δημιούργημα, ενδυναμώνει δε την τάση του δημιουργήματος να τελειοποιηθεί.

Ασφαλώς, τίποτα απ’ όλα τα παραπάνω δεν μοιάζει να ήταν στο μυαλό εκείνων των πέντε παιδιών που απλώς έπαιζαν. Όλα, όμως, τα παραπάνω μοιάζουν να υπεισέρχονται στον κόσμο τον οποίο τα παιδιά μιμούνται -τον χώρο που γίνεται πρόσωπο και μετά μια στιγμιαία αποτύπωση του ευτυχισμένου εαυτού. Η γωνία θέασης των γεγονότων είναι πια η ευθεία που ενώνει το άτομο με την ιδεατή εκδοχή της εικόνας του. Μόνο που σε αυτό το εις εαυτόν παιχνίδι υπάρχει κάτι πέρα για πέρα ευτυχές: η ιδεατή εκδοχή της εικόνας μας περιλαμβάνει ολοένα και περισσότερους άλλους. Γιατί, η ευτυχία των ανθρώπων είναι συλλογικό παιχνίδι.Και η αποτύπωση της είναι η πεμπτουσία του πολιτισμού.

Σάββατο, 16 Φεβρουαρίου 2019

Αργυρώ Πιπίνη: «Περικλής και Ασπασία»

Εικόνα από το Διάστιχο.

Η Ασπασία του Περικλή έκανε «νιάου».
της Τασούλας Επτακοίλη
Αναδημοσίευση από την Καθημερινή.


Αν είστε από εκείνους που συμφωνούν με τον Αμερικανό κωμικό και συγγραφέα Γκράουτσο Μαρξ (1890-1977) στο ότι πίσω από κάθε επιτυχημένο άντρα κρύβεται μια γυναίκα, σήμερα, διαβάζοντας αυτές τις αράδες, θα συνειδητοποιήσετε ότι ίσως δεν είναι ακριβώς έτσι τα πράγματα. Πίσω από κάθε σπουδαίο άντρα μπορεί να κρύβεται μια... γάτα. Και ήρθε η ώρα να αποκατασταθεί η αλήθεια: να ανοίξουν οι ιστορικοί τα βιβλία τους, να ανατρέξουν στις πηγές, να τις ερευνήσουν διεξοδικά και να μας συστήσουν αυτές τις σπάνιες προσωπικότητες. Με πρώτη την Ασπασία, τη σύντροφο ζωής και πιστή σύμβουλο ενός φημισμένου και γνωστού σε όλο τον κόσμο αρχαίου Ελληνα, του πολιτικού, στρατηγού και ρήτορα Περικλή. Οχι όμως την Ασπασία που γνωρίζετε, τη Μιλήσια. Την άλλη, την τετράποδη! 

Ο στόχος 

Αυτός είναι ο στόχος της πρωτότυπης και ενδιαφέρουσας σειράς βιβλίων «Μικρά Γατικά» της Αργυρώς Πιπίνη, που μόλις εγκαινιάστηκε από τις εκδόσεις Πατάκη, με την εικονογράφηση της ταλαντούχας Ιφιγένειας Καμπέρη. «Ολοι ξέρουν την αγάπη μου για τις γάτες, αλλά όσοι βρίσκονται κοντά μου ξέρουν πόσο πολύ με μαγεύει η Ιστορία. Συζητώντας για μια νέα εκδοτική σειρά με την Ελενα Πατάκη, η οποία ζει εδώ και χρόνια τη λαιμαργία μου να δοκιμάζω καινούργια πράγματα, μου ήρθε η ιδέα να συνδυάσω αυτές τις δύο αγάπες μου», εξηγεί η συγγραφέας. 

Μωρό ακόμη ήταν η Ασπασία, μικρή και ομορφούλα, με μάτια γαλανά και με λεπτή φωνούλα, όταν η μητέρα του Περικλή, η Αγαρίστη, τη διάλεξε –εκείνη, από τα πέντε αδέλφια της– ως την πιο τσαχπίνα, την πιο έξυπνη, την πιο φιλική. Τη διάλεξε για το χρώμα της το κοκκινωπό, που της θύμισε το λιοντάρι που είχε δει πριν από πολλά χρόνια στο όνειρό της, λίγο πριν γεννήσει τον γιο της. Και την πρόσφερε δώρο σε εκείνον: στον μεγάλο πια και σπουδαίο στρατηγό Περικλή, τον Αθηναίο. Από αυτό το σημείο πιάνει το νήμα της... αυτοβιογραφίας της η γάτα, πρωταγωνίστρια και ταυτόχρονα αφηγήτρια της ιστορίας της, εξηγώντας ότι η ίδια η Αγαρίστη ήταν εκείνη που της έδωσε το όνομα Ασπασία, αν και πιο εύλογο θα ήταν το Ολυμπία, λόγω του ήρεμου, αριστοκρατικού χαρακτήρα της και της ομορφιάς της, που θύμιζε τους θεούς του Ολύμπου. 

Το όνειρο της Αγαρίστης το αναφέρει ο Ηρόδοτος, στο κεφάλαιο VI 131 των «Ιστοριών» του. Απόδειξη ότι στα «Μικρά Γατικά» η λογοτεχνική φαντασία και η ιστορική ακρίβεια πάνε χέρι χέρι, δημιουργώντας ένα απολαυστικό χαρμάνι, διασκεδαστικό αλλά και με αδιαμφισβήτητη παιδαγωγική αξία. «Χρειάστηκε να ξαναδιαβάσω Ιστορία, να βρω ενδιαφέρουσες πληροφορίες που να αφορούν τους πρωταγωνιστές και το θέμα με το οποίο κάθε φορά καταπιάνομαι. Θα χαρώ πολύ αν μέσα από την ανάγνωση ενός λογοτεχνικού βιβλίου ενδιαφερθούν και ανατρέξουν τα παιδιά στην ανάλογη ιστορική περίοδο. Και θα χαρώ ακόμα περισσότερο αν το βιβλίο αυτό είναι δικό μου», λέει η Αργυρώ Πιπίνη. 

Το «Περικλής και Ασπασία» μεταφέρει τους μικρούς αναγνώστες (τυπικά απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 5 έως 15 ετών) στην Αθήνα του Χρυσού Αιώνα (5ος αι. π.Χ.). Τους εξηγεί τι ήταν ο εξοστρακισμός, οι χορηγίες και τα θεωρικά· τους περιγράφει τη ζωφόρο του Παρθενώνα, το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς και το Θέατρο του Διονύσου· τους συστήνει τον Αριστοφάνη, τον Φειδία, τον Ικτίνο, τον Καλλικράτη, τον Αλκιβιάδη. Και, φυσικά, την Ασπασία – «τη δεύτερη, τελείως δεύτερη, λέμε», όπως περιφρονητικά την αποκαλεί η τετράποδη αφηγήτρια. Η αντιπάθειά της απέναντι στην αντίζηλό της δεν κρύβεται. «Εκείνη φρόντισε να εξαφανίσει και να θάψει τα ντοκουμέντα που μιλούσαν για μένα, κι έτσι κανείς ιστορικός δεν έγραψε τίποτα, δεν είπε κουβέντα, για την πρώτη Ασπασία της ζωής του και σίγουρα την πιο αγαπημένη». 

Σύντροφοι ψυχής 

Δεν είναι η πρώτη φορά που η βραβευμένη Αργυρώ Πιπίνη γράφει... γατίσιες περιπέτειες. Γιατί; «Οι γάτες είναι σύντροφοι ψυχής. Κάθε τι πάνω τους είναι υπέροχο: η αυτάρκεια, η σιωπηλή τους ένταση, το χιούμορ τους, η συσπειρωμένη ηρεμία, το βαθύ τους βλέμμα, ο τρόπος που κινούνται... Τις αγαπώ από παιδί. Μάζευα όλα τα παρατημένα και αναξιοπαθούντα γατάκια που έβρισκα στον δρόμο και τα έκρυβα στην ταράτσα, στο πλυσταριό μας, ακόμη και στο δωμάτιό μου. Συχνά αναφέρομαι σε χρονικές περιόδους της ζωής μου σε σχέση με τις γάτες που συντρόφευαν την οικογένειά μου εκείνη την εποχή». 

Μικρό το δέμας –το μέγεθός του το αδικεί–, αλλά πολύ περιεκτικό σε πληροφορίες, δοσμένες με χιούμορ και τρυφερότητα, το βιβλίο τελειώνει με την κωμωδία «Γαλαί» (δηλαδή «Γάτες») του Αριστοφάνη – μέρος μιας τριλογίας, μαζί με τους «Ορνιθες» και τους «Βατράχους». Ναι, έχετε δίκιο, αυτό δεν είναι ιστορικά ακριβές. Ο Αριστοφάνης δεν έγραψε, τουλάχιστον από όσο ξέρουμε, για γάτες. Αυτή είναι η μοναδική ιστορική ανακρίβεια που θα βρείτε στις σελίδες του πρώτου από τα «Μικρά Γατικά», αλλά δικαιολογείται απολύτως, ως μια πινελιά φαντασίας από τη συγγραφέα, που έτσι εξασφαλίζει στην Ασπασία ένα... γκραν φινάλε. «Το θέατρο ήταν γεμάτο κόσμο. Ολη η πόλη ήταν εκεί, γιατί με τον νόμο που είχε ψηφίσει ο στρατηγός έπαιρναν όλοι οι πολίτες εισιτήρια. Η παράσταση ήταν ένας θρίαμβος. Η ιστορία, τα λόγια, η χορογραφία, όλα ήταν εμπνευσμένα από εμένα. Και στο τέλος του έργου οι θεατές σηκώθηκαν όρθιοι και φώναζαν το όνομά μου: Ασπασία! Ασπασία! Ασπασία!». 

Το επόμενο βιβλίο της σειράς θα είναι το «Αντώνιος και Κλεοπάτρα» και θα κυκλοφορήσει μέσα στους επόμενους μήνες. Η γάτα Κλεοπάτρα ήταν το δώρο του Ρωμαίου στρατηγού –το πιο πολύτιμο απ’ όλα, ακόμη και από χρυσάφι– στη βασίλισσα της Αιγύπτου. Θα ακολουθήσει το «Ναπολέων και Ιωσηφίνα». Κι επειδή λέγεται ότι ο Ναπολέων μισούσε τις γάτες, Ναπολέων θα είναι ο γάτος της συζύγου του...